
TÜRK ÇİNİ SANATI KOMPOZİSYONLARINA GENEL BAKIŞ
Çinide pano kompozisyonları genellikle iki şekilde oluşur: Birden fazla birkaç çini karonun birbirini tamamlayarak yanyana gelmesiyle oluşan kompozisyonlar ve tek karoda bütünlük kazananlar.
Karolar genellikle tam kare esasına göre form alırlar. Ayrıca bütün çini kaplamaların bittiği yerlerde ve çini panoların etrafına çerçeve görevi yapan çini bordürlerde kompozisyonu tamamlayan önemli elemanlardır.
Bordür çiniler genellikle dikdörtgen esasına göre biçim alırlar.
Seramikte (evani) uygulanan kompozisyonlar ve motifler ise çiniye kıyasla belirli ayrıcalık taşımaktadır.
Bunların derlemeleri çinide görülen duvar panolarındaki kompozisyonlardan çok daha değişik görünümdedir.
Dekore edilen formların özellikleri nedeni ile ayrı bir şekilde süslenirler. Bununla beraber yüzyılların üslup etkisi seramikte de görülür.
Örneğin Selçuklu dönemi seramiklerinde çiniye paralel olarak, geometrik motifler, efsanevi yaratıklar, yalın hayvan tasvirleri ve insan figürleri pek boldur.
Osmanlı erken devir mavi-beyaz seramikleri desen yönünden Çin, Ming porselenlerinin etkisi altında gelişirler.
Halbuki aynı dönem duvar çinilerinde bu husus belirgin olmadığı gibi süslemeler, Anadolu geleneklerine paralel özellikler gösterir.
Klasik ve geç devir Osmanlı seramiklerinin süslemelerinde ise hakimiyet bitkisel türlerde olmakla beraber, duvar çinisinde görülmeyen sembolik motifler, çeşitli hayvan, kuş, gemi, kayık ve bina desenleri sık kullanılmıştır.
Nadir olmakla beraber insan figürlerine de rastlanmaktadır.
